Chúng ta đang tự tôn hay đang tự chết trong ao làng trước khi kịp vươn ra biển Đông?
Hai bức tâm thư, vấn đề dân tộc, và những người trẻ
Mươi ngày qua, hai bức tâm thư của người trẻ, một Nhật Bản và một Việt Nam, đã thật sự tạo nêncơn sóng lớn cho rất nhiều người trẻ khác. Người Nhật nói rằng: thật ra đất nước chúng tôi mới đầy khó khăn và thiệt thòi, nhưng chúng tôi đã vươn lên hùng dũng hơn bao giờ hết.
Trong khi đó, Việt Nam các bạn rất giàu, nhưng lại đầy rẫy những sự thật mất lòng như một ly cà phê đắng. Người Việt lập tức phản biện: Đồng ý là có tồn tại những thói hư tật xấu ấy, nhưng đó chỉ là cá biệt, đừng vơ đũa cả nắm, chúng tôi vẫn còn rất nhiều điều khiến người khác phải tự hào.
Những gì bạn nói là minh chứng cho sự thất bại của 4 năm du học tại đây, cho thái độ tự sướng với mình và bố láo với người.Và thế là dân tình dậy sóng. Kẻ gật gù tán thành, xin chia buồn cùng với tất cả chúng ta khi phải công nhận những điều ấy là sự thật, dù nó quá mất lòng.
Và mấy đứa mở mồm bênh vực mới thật AQ làm sao, yêu nước như thế là mù quáng. Kẻ lồng lộn lên chửi bới, ơ hay cái thằng ngoại quốc biết được mấy mà bô lô ba la. Rồi thì mấy đứa sính ngoại bán nước nữa, chỉ được dịp là hùa theo.
Vậy đấy, hai bức tâm thư, vấn đề dân tộc, và những người trẻ. Người trẻ nghe tin, người trẻ phẫn nộ, người trẻ kiên trì ỏm tỏi trên từng comment. Để rồi một câu hỏi lớn nổi lên giữa tâm bão: Chúng ta cãi rằng chúng ta rất tuyệt. Ừ vậy thì nói đi, Việt Nam có gì để tự hào?
Là người Việt Nam, bạn có điều gì để tự hào?
Việt Nam có gì để tự hào? Không ít những người trẻ chia sẻ cuộc tranh cãi nãy lửa này chẳng quên đính kèm lời chốt hạ: Là người Việt Nam thì phải tự hào về Việt Nam. Thế nhưng khi hỏi thêm nữa: chính xác thì bạn tự hào về điều gì –chúng ta lại bắt đầu đi lòng vòng ừ thì mà là.
Một số hot bloggers cũng đã để lại câu hỏi bỏ ngỏ cho cộng đồng của mình như Dưa Leo, Robbey hay Nguyễn Hoàng Tôn (The Voice), những tưởng mọi người sẽ hồ hởi đưa ra những câu trả lời mà mình tâm đắc. Nhưng không! Hãy đọc những comment mà xem!
Hoặc người ta liệt kê hằng hà sa số những thói hư thật xấu khác rất đáng tự hào trong ngoặc kép. Tự hào phát ớn với kiểu làm việc COCC, biệt tài lừa đảo và ăn cắp, văn minh bên ngoài nhưng giả dối bên trong, chỉ được cái khen – chê – chửi – đánh đều theo hội đồng…
Hoặc người ta trả lời cực kì chung chung và mơ hồ theo cái kiểu: đất lành - dân hiền - sử hay, nói chung chỉ dòng máu thôi là đủ để tự hào – kiểu mà bất kì dân tộc nào cũng có thể nói được y hệt như thế.
Chuyện gì đang xảy ra vậy? Một mặt, ai cũng chém gió rất bạo liệt về cái sự yêu nước và lòng tự tôn của mình. Mặt khác, chính họlại chẳng rõ mình đang tự hào về điều gì, hay chính xác hơn là vẫn còn rất mơ hồ trong việc tìm ra những điểm thật sự khác biệt đáng tự hào cho Việt Nam.
Đất mình tất nhiên đẹp, dân mình hẳn nhiên hiền, sử mình chắc chắn hay. Nhưng đẹp, hiền và hay khác gì so với những quốc gia kia? Nhắc đến Việt Nam, người ta sẽ lập tức nghĩ ngay đến điều gì? Điều gì cần được tôn vinh và vươn ra thế giới, ví như kỷ luật như người Nhật, trí tuệ Do Thái hay Trung Quốc là công xưởng của thế giới?
Tranh cãi này cứ tiếp nối tranh cãi khác. Thế nhưng giờ đây, vấn đề ai đúng ai sai dường như chẳng còn đáng nói nữa. Khi mà, qua các cuộc tranh cãi đó, ta chỉ thấy rõ ràng hơn bao giờ hết cái tính bầy đàn, lí sự cùn và mông lung trong cái ngữ “tinh thần dân tộc” của những người trẻ.
Đó là tình trạng ném đá tập thể, ném đá xuyên mặt trận và xuyên lục địa của cư dân mạng, chồng chéo những comment í ới lẫn nhau. Đó là bước gãy trong tư duy phản biệnkhi nói những điều dĩ tất, hoàn toàn chỉ mang tính công kích và đáp trả chứ chẳng vì mục đích giải trình để hiểu rõ nhau hơn.
Trên tất cả, đó còn là tình trạng mông lung và nhận thức quá nông về những vấn đề dân tộc mà lẽ ra con dân một nước phải hiểu rõ hơn bao giờ hết. Hãy kể những cái nhất tích cực của Việt Nam đi. Hãy nói về những điều thật sự khác biệt mà ai đó nghe xong sẽ phải gật gù: ồ nước mình thì không như thế. Nếu không, những gì chúng ta đang tung hê khác gì tự sướng tinh thần cho nhau nghe? Và những người còn lại cũng sẽ chẳng biết họ nên ngưỡng mộ chúng ta vì điều gì.
Không khó để bất kỳ ai có thể thốt lên câu nói: yêu Việt Nam mình lắm, tự hào về Việt Nam lắm! Trong các đoạn clip tuyên truyền, trong những bài hát, hay trong phần kết vội vàng của những bài văn nghị luận xã hội muôn đời vẫn thế. Có thể bắt gặp ở hầu hết mọi diễn đàn, các cuộc tranh cãi nảy lửa những câu nói được sản xuất hàng loạt như: tự hào là người Việt Nam, tôi yêu Việt Nam…
Một mặt, những con người ấy tích cực bài xích, ném đá những vấn đề mà họ cho rằng đáng dập cho nó chết chứ dựng xây thêm làm gì cho phí công. Họ chê bai nước mình nghèo, nước mình lạc hậu, nước mình đầy rác, nước mình toàn những thứ trời ơi đất hỡi gì đâu không.
Họ bảo, nước X thế này này, nước Y sao mà tuyệt, ước gì được qua nước Z sống cơ. Nhưng mặt khác, họ vẫn có thể sừng sổ nhảy dựng lên bất cứ lúc nào khi ai đó động vào dải đất hình chữ S này. Họ chê đất nước của họ thì được, nhưng thử ai mở miệng chê nước, chê người Việt Nam một tiếng mà xem.
Và cứ thế con người ta sừng sộ với nhau, gân cổ với nhau. Nhưng như vậy có là yêu nước? Có giải quyết được vấn đề? Có khiến người khác nghe và tin, nhìn vào và nể phục? Có khiến ai đó thêm yêu hơn đất nước và con người ở đây?
Đừng làm những chuyện hết sức vô ích là cãi nhau chí chóe mà chẳng đi tới đâu. Đừng làm một anh hùng trên bàn phím khi chỉ là một công dân rụt cổ ngoài đời. Đừng hùng hồn nói khi kiến thức còn quá ít ỏi. Đừng thắc mắc và lồng lộn lên khi ai đó nói không phải về mình. Mà trước khi gõ trống khua chiêng với hai tiếng “phản biện” hùng hồn đó, hãy chuẩn bị chắc chắn cho mình một câu trả lời đi, khi ai đó hỏi rằng bạn yêu và tự hào điều gì về đất nước mình?
Đừng tự chết trong ao làng trước khi kịp vươn ra biển Đông. Hãy trả lời đi, những người trẻ: Chính xác thì điều gì khiến bạn tự hào với cái tình yêu to bự giành cho đất nước này?
CL